MEDIAT DHE POLITIKA
Fjala e terroristëve në mediat shqipe – shqetësim publik!

Fjala e publikuar me respekt nga media shqipe se «Lavdrim Muhaxheri kërcënon Shqipërinë dhe shqiptarët me thika dhe makina bombë», është shqetësuese. Është e rrezikshme sepse media shqipe po «luan vallen e teroristëve». Terroristi tenton të prodhoj frikën, t’a shpërndajë dhe ta përdorë frikën dhe pasigurinë si municion.
Nga Gëzim Mekuli
Le të fillojmë të mendojmë për një fushë që është e ndërlikuar dhe me plot dilema: Prezentimi i veprimeve dhe kërcënimeve terroriste përmes mediave?

Ndikimi i mediave në publiken
Besimi se ne ndikohemi nga leximi, nga pamorja dhe nga të dëgjuarit është i lashtë. Është e njohur “estetika” e Aristotelit për katarsis – pastrimi. Poashtu edhe “religjioni” ka pjesën e sajë të të ndikuarit: Leximi i Biblës, leximi i Kuranit dhe leximi i librave të tjerë të shenjtë, besohet se “bëjnë diçka” me ne. Mos të harrojmë edhe “edukimin”: librat shkollorë dhe mjetet tjera mësimore, duke filluar që nga abetarja, simbolet kombëtare, heronjët e deri tek powerpointi, egzistojnë gjithmonë për të na ndikuar.
Gjithsesi, ka pasur shumë paragjykime të zmadhuara për ndikim të drejtpërdrejtë, pothuajse mekanik të mediave mbi ne. Pyetja rreth ndikimit të mediave në mua dhe ty është e ndërlikuar, por nga ana tjetër, nuk ka arsye për të dyshuar për egzistimin e ndikimeve të tilla. Kjo bëhet veçanërisht e dukshme kur flasim për ndikimet që ndodhin nga mënyra e paraqitjes së veprimeve terroriste në media.
Terrori dhe media
Aktet e terrorizmit modern, paradoksalisht, janë zhvilluar paralelisht ngushtë me zhvillimin e medias dhe të demokracisë. Gazetat në fund të viteve 1800 u rritën shpejtë, ashtu sikurse edhe demokracia liberale. Pak a shumë gazeta dhe liberalizmi qëndrojnë së bashku në disa mënyra. Disa mendojnë se qeveritë demokratike janë ato të cilët kujdesen për “opinionin publik”. Por, mediat, me kriteret e tyre të lajmeve, kanë mundësi të jashtëzakonshme të shpërndajnë lajmin politik, pavarësisht sistemit politik.
Ja një shembull nga Algjeria. Në luftën e algjerianëve për pavarësi nga Franca kishte edhe elemente të terrorizmit: Liderët e luftës, atje, mendonin se ishte më mirë të vritet një armik në kryeqytetin Algjer, sesa të vriteshin dhjetëra armiq në ndonjë vend të izoluar: atje ku askush nuk të shef e as nuk të dëgjon. Për luftëtarët e pavarësisë nga Franca, ndoshta, më kryesorja ishte investimi në gazetë.
Zhvillimi i teknologjisë televizive gjatë viteve ’60, veçanërisht komunikimi satelitor, bëri të mundur, dhe më të lehtë, shpërndarjen e fotografisë televizive në largësi të mëdha. Sulmet terroriste, që nga rrëmbimet e aeroplanëve e deri ke masakra ndaj izraelitëve, gjatë Olimpiadës së Mynihut në vitin 1972, mund të kuptohen në këtë lidhshmëri. E njëjta gjë vlen edhe për ETA, IRA, Grupi i Baader-Meinhof, Brigada e kuqe italiane, ISIS, Talibanët dhe, gjithsesi, aktet terroriste të shtetit serb ndaj shqiptarëve.
Ja një shembull nga Kosova: Fjalët kërcnuese të Lavdrim Muhaxherit për bomba e për thika, për bombardimin e Shqipërisë e për aktet e dhunës, pak a shumë, kanë karakter simbolik: Këto akte e këto fjalë duan të nxisin sa më shumë vëmendje dhe përfaqësim mediatik. Qëllimi i tyre dhe i LM është që të arrijnë tek pjesa më e madhe e popullsisë: dhe në shumë shtete. Terroristët kanë “vetëm një qëllim” dhe “vetëm një mision”: Të prodhojnë frikën, ta shpërndajnë dhe ta përdorin atë si rezultat e si municion.

Ja një shembull nga SHBA-të: Shembulli më konkret është sulmi terrorist me aeroplan në Pentagon dhe në veçanti sulmi në Qendrën Botërore të Tregtisë më 11 shtator të vitit 2001. Objektet nuk ishin zgjedhur rastësisht. Qëllimi ishte – dhe është – për të bërë të dukshëm dhe të pavekshëm një porosi politike, si dhe për të ngjallë frikë në mesin e popullit. Ky veprim terrorist, për disa vite rresht, i dha kyçje “të lirë” liderit të Al Qaedas, Osama bin Laden, në lajmet televizive perëndimore dhe planetare: Sa herë që atij i tekej të publikote ndonjë video të re në internet – medium i cili është bërë një mjet i rëndësishëm komunikimi për terroristët -, videoja shfaqej, shpërndahej, përsëritej dhe komentohej deri në pafundësi. Edhe sulmet në Stokholm, në Paris dhe në Nice janë shembujë që dëshmojnë se si terroristët gjithnjë janë në kërkim të vëmendjes së mediave. Tekefundit, ky është qëllimi i tyre.
Ndikimet negative që vinë nga paraqitja e lajmit në media
Paraqitja mediatike e terrorit me bujë e me senzacion, ndikon që frika dhe pasiguria të shtohet në publik. Vëmendja mikroskopike e mediave për aktet dhe për kërcnimet terroriste, qofshin ato të mëdha, të vogla apo mizore, u shërbejnë interesave të terroristëve: Kjo paraqitje e madhe mediatike e terrorit është oksigjen për terroristët. Studimet tregojnë se paraqitja e shpesht e krimeve terroriste nga mediat, rritë frikën për krime në mesin e popullit.
Një aspekt tjetër, i rëndësishëm, rreth paraqitjes së zmadhuar të terrorit nga mediat, ka të bëjë me ndikimet që ndodhin tek krijimi i terroristëve “të mundshëm.” Mbulimi i gjërë mediatik dhe lajmi i detajuar për vrasjet «me thika e me bomba», mund të çojë në rritje të numrit të vrasjeve nga terroristët. Paraqitja mediatike me pompë e terrorizmit mund të shkaktoj akte tjera terroriste.
Realiteti digjital
Interneti dhe telefonat e menqur kanë ndikuar komunikimin planetar. Edhe “digjitalizimi i komunikimit të terroristëve” filloi me kamera të vogla, që u ka mundësuar atyre të prodhojnë lehtazi video me porosi propagandistike. Fatkeqësisht sulmet spektakolare do të vazhdojnë. Terroristët janë të interesuar për gjithnjë e më shumë publicitet të fuqishëm e të përgithshëm. Pyetja është: nëse media shqipe do të vazhdojë ta bëjë këtë gjë? Ose, nëse media duhet të ndryshoj praktikat e tyre të paraqitjes së terrorizmit në publik?
Terrori natyrisht duhet të raportohet. Nevoja për informacionin duhet të përmbushët. Çështja është se si të bëhet kjo?!

 
Loading...